Politici en hun tweets: persoonlijk, maar niet privé

Auteur: Annebelle van Lieshout, MSc.

Grote kans dat jij wel één of twee politici volgt op Twitter. Niet zo gek, aangezien menig politicus Twitter gebruikt als communicatiemiddel. Het platform is een uitstekend hulpmiddel om informatie te verschaffen aan kiezers, hulp te bieden, kiezers te mobiliseren en advies te geven. Het feit dat Twitter politici meer controle over de inhoud van de boodschap geeft en over de tijd en het tempo van de berichtgeving maakt het platform nog geliefder. Daarnaast is het je misschien niet ontgaan dat politici zelf steeds persoonlijker worden of persoonlijker worden afgebeeld door de media. De scheiding van Diederik Samson was bijvoorbeeld in meerdere kranten voorpaginanieuws. Deze trend is ook niet te missen op Twitter. Goed onderwerp voor mijn afstudeerscriptie bedacht ik mij en dus was ik, samen met twee andere codeurs, tien weken later bezig met het analyseren van 5345 twitterberichten van politici.

Voordat ik de uitkomsten van mijn onderzoek met jullie ga delen is het belangrijk om te weten dat er in de wetenschappelijke literatuur een onderscheid wordt gemaakt tussen meerdere componenten van personalisering, namelijk individualisering en privatisering. Individualisering spitst zich vooral toe op de verschuiving van aandacht voor politieke partijen naar aandacht voor de individuele politici. Bij privatisering ligt de nadruk op emoties, privélevens en persoonlijke kenmerken van politici. Een goed voorbeeld is dit twitterbericht dat ik tegenkwam tijdens één van mijn vele codeersessies: “Mooie dag. Popel om te gaan stemmen op @CUdelft. Maar de kinderen willen mee #FeestvandeDemocratie. Geduld dus. En eerst pannenkoeken eten.”.

In de verkiezingstijd zijn politici altijd meer actief op Twitter, omdat het dan van groot belang is om kiezers te trekken. Dit kan overigens uitstekend gedaan worden aan de hand van Twitter. Het leek mij daarom interessant om te kijken naar twitterberichten van lokale politici die in de week voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 online zijn gekomen. En wat bleek? Iets minder dan een kwart van die twitterberichten bleek gepersonaliseerd te zijn. Opvallend was dat er weinig privatisering voorkwam in deze twitterberichten. Zouden de meeste politici privélevens toch liever voor zichzelf houden? Het lijkt er wel op. Individualisering, waarbij de focus ligt op individuele eigenschappen van politici, kwam namelijk zo’n vijf keer vaker voor dan privatisering.

Daarnaast heb ik nog gekeken of deze personalisering ook voorspeld kan worden door andere variabelen. Zo kwam ik tot de conclusie dat politici uit stadsgemeenten meer twitterberichten met personalisering plaatsen dan politici uit dorpsgemeenten en dat rechtse en conservatieve politici vaker twitterberichten plaatsen dan linkse en progressieve politici. Deze bevindingen waren echter niet optimaal, dus misschien valt te concluderen dat personalisering in twitterberichten van politici wel helemaal niet te voorspellen is.

In de toekomst zal personalisering op Twitter door politici waarschijnlijk alleen maar toenemen. In ons huidige politieke landschap zijn burgers op zoek naar ‘echtheid’ bij politici, ze willen zich kunnen identificeren. Politici spelen hier op in door gretig gebruik te maken van personalisering. Maar echt zeker weten doe ik dat niet. Tot die tijd moeten we maar afwachten en hopen dat de politiek niet verandert in een persoonlijkheidswedstrijd.

Annebelle van Lieshout studeert communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Voor haar scriptie heeft zij onderzoek gedaan naar gepersonaliseerde tweets van politici.

Literatuur

  • Lieshout, A. van (2014). “Nu even uitrusten op de bank #GR2014”. Personalisering in twitterberichten van lokale Nederlandse politici een week voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2014. Scriptie, Universiteit van Amsterdam.
  • Van Aelst, P. (2002). Politici online: naar een verdere personalisering van de politiek? Universiteit Antwerpen, Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen-Politieke Wetenschappen.
  • Van Aelst, P., Sheafer, T. & Stanyer, J. (2011). The personalization of mediated political communication: A review of concepts, operationalizations and key findings. Journalism, 13(2), 203-220. doi: 10.1177/146488491142780