Vandaag, 24 oktober, is de Dag van de Verenigde Naties

Auteur: Dries van Tendeloo, Msc

Op 24 oktober herdenken we de stichting van Verenigde Naties (VN) in 1945. De algemene vergadering van de VN stemde in 1947 voor een resolutie die de eigen verjaardag uitriep tot “een dag gewijd aan de popularisatie van de doeleinden en verwezenlijkingen van de VN”. In 1971 kwam er een resolutie bij die de dag ook officieel verhief tot een internationale feestdag.

De VN is opgericht met het Handvest van de VN, een internationaal verdrag dat goedgekeurd werd op 26 juni 1945 door 50 van de 51 stichtende landen. Het Handvest werd echter pas van kracht op 24 oktober. Dit cruciale document ligt nog steeds aan de basis van de hele organisatie en alles wat zij doet. Het fungeert als een soort grondwet, met dien verstande dat het hier gaat om een intergouvernementele organisatie en niet om een natiestaat.

De VN is de erfgenaam van een oudere, intergouvernementele organisatie (die niet meer bestaat), genaamd de Volkenbond. In de nasleep van de zeer bloederige Eerste Wereldoorlog deed Amerikaans president Woodrow Wilson een poging om verdere oorlogen te voorkomen.

Hij stelde een idealistisch plan voor met als doel: de oprichting van een Volkenbond waar alle mogendheden vertegenwoordigd zouden zijn. De Vokenbond beschikte reeds over een algemene vergadering, een raad met permanente en niet-permanente leden, en andere organen die de VN later zou kopiëren. De Volkenbond viel echter uit elkaar omdat velerlei landen tijdens de jaren ‘30 ontstemt uit de organisatie stapten.

Vervolgens brak de Tweede Wereldoorlog uit, en heel wat Europese regeringen gingen op de vlucht voor de Duitse veroveraar. In Londen hadden zich daardoor niet minder dan 9 regeringen-in-ballingschap verzameld. Zij kwamen samen in het St-James Palace en deden de collectieve declaratie dat “duurzame vrede enkel mogelijk is op basis van de vrijwillige samenwerking van vrije volkeren”.

Het Atlantisch Handvest (1941) borduurde verder op deze samenwerkingsprincipes en bereidde daarmee de oprichting van de Verenigde Naties voor. Hetgeen uiteindelijk geschiedde onder het leiderschap van de Verenigde Staten, de Sovjetunie, de Volksrepubliek China, het Verenigd Koninkrijk, en Frankrijk. Deze laatste vijf naties werden dan ook de enige permanente leden van de VN-veiligheidsraad – elk beschikkend over een vetorecht binnen de raad – en zijn dit tot op vandaag gebleven.

Kortom, de Volkenbond en de Verenigde Naties zijn het product van de chaos en destructie van twee wereldoorlogen geweest, oorlogen die hun respectievelijke wereldordes deden daveren. Het voorkomen van oorlogen en de daarbijhorende vredesmissies worden nog steeds door de VN beschouwd als haar “core business”. In de loop van de geschiedenis is de VN er slechts beperkt in geslaagd om militaire aggressie tussen staten effectief te voorkomen. Niettemin is dit het ideaal dat, meer dan elk ander, aan de grondslag ligt van de hele organisatie, en het meeste aandacht en reflectie verdient op haar verjaardag.

 

Bronnenlijst

https://djaunter.com/what-is-the-united-nations/

https://www.ungeneva.org/en/history/united-nations

https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140327-congo-genocide-united-nations-peacekeepers-m23-kobler-intervention-brigade

https://www.nationalgeographic.com/history/article/league-nations-doomed-before-began

https://www.un.org/en/about-us/history-of-the-un/preparatory-years


Omslagfoto door Chickenonline via Pixabay